Poród – twoje prawa

Poród oraz pierwsze dwie godziny po nim to ważny czas dla zdrowia i dobrostanu kobiety oraz dziecka. Sprawdź, jakie przysługują Ci prawa w porodzie i jak powinno wyglądać wsparcie w szpitalu zgodne ze standardem organizacyjnym opieki okołoporodowej. 

Poród w szpitalu

Standard opieki okołoporodowej to Twoja ochrona prawna i śmiało z niego korzystaj. Zapisy Standardu wyraźnie podkreślają, że podczas pobytu w szpitalu masz prawo być traktowana z szacunkiem, decydować o tym, co się z Tobą dzieje, być informowana i wysłuchana. Podczas porodu może być z Tobą wybrana przez Ciebie osoba bliska dla Twojego komfortu i poczucia bezpieczeństwa.

Personel medyczny i jego obowiązki

Zgodnie ze Standardem personel medyczny ma obowiązek nawiązać z Tobą dobry kontakt: przedstawić się, wyjaśnić swoją rolę, zapoznać się z Twoim planem porodu i pytać o Twoje potrzeby oraz oczekiwania. To, co mówisz, powinno mieć realny wpływ na to, jak jesteś wspierana podczas porodu. Mów o swoich potrzebach! Masz też prawo do prywatności i intymności, zarówno w zachowaniu personelu, jak i w organizacji przestrzeni wokół Ciebie. Standard wspiera też Twoją osobę bliską – powinna być wspierana i traktowana z uwagą przez personel medyczny. 

Ważne też jest, że każda procedura powinna być wykonana za Twoją zgody. Dotyczy to badań i interwencji medycznych.

Podczas przyjmowania Cię na oddział powinnaś otrzymać wyczerpujące informacje o proponowanych procedurach i być pytana o zgodę na ich wykonanie. Ewentualne golenie krocza lub lewatywa mogą być wykonywane tylko na Twoje życzenie. Założenie wenflonu powinno być wykonane tylko ze wskazań medycznych. 

Pierwszy okres porodu 

to poród z regularnymi skurczami macicy, aż do pełnego rozwarcia szyjki macicy.  

Podczas porodu możesz oczekiwać, że osoba sprawująca opiekę, najczęściej będzie to położna, nawiąże z Tobą i Twoją osobą bliską kontakt, zadba o Twoje poczucie bezpieczeństwa. Powinna omówić z Tobą plan porodu i dołączyć go do dokumentacji. Jeśli nie masz planu porodu, położna zapyta Cię o Twoje preferencje i odnotuje je w dokumentacji. 

Podczas porodu osoba, która się Tobą opiekuje, będzie Cię wspierać i zachęcać: 

• do mówienia o swoich potrzebach, 
• do poruszania się 
• do szukania wygodnych pozycji porodowych, zwłaszcza wertykalnych

oraz 

• pokaże jak możesz radzić sobie ze skurczami 
• pomoże  w łagodzeniu bólu 
• pokaże bliskiej osobie jak Cię wspierać. 

Powinnaś również otrzymać pełną informację co do dostępnych opcji łagodzenia bólu, niefarmakologicznych i farmakologicznych.

Osoba, która się Tobą opiekuje, będzie na bieżąco sprawdzać, jak się czujesz, jak postępuje poród i czy nie pojawiają się czynniki ryzyka. Będzie też regularnie sprawdzać stan dziecka, osłuchując bicie jego serca co 15–30 minut. Ciągłe monitorowanie KTG stosuje się tylko wtedy, gdy są do tego wskazania medyczne.

Jeśli przez 4 godziny szyjka macicy nie będzie się rozwierać, może to oznaczać, że poród nie postępuje. W takiej sytuacji do opieki dołącza lekarz położnik.

Drugi okres porodu 

to czas pomiędzy pełnym rozwarciem szyjki macicy a urodzeniem dziecka. Nie powinien być dłuższy niż 2 godz. (lub 3 godz. – jeśli będziesz korzystać ze znieczulenia regionalnego). 

W tym czasie możesz przyjmować dogodne dla siebie pozycje, zwłaszcza pozycje wertykalne. Powinnaś mieć możliwość spontanicznego parcia, czyli podążania za potrzebami ciała.

Tętno dziecka będzie sprawdzane częściej, po każdym skurczu. 

Standard zobowiązuje osoby sprawujące opiekę do ochrony krocza podczas parcia. Interwencja w postaci nacięcia krocza może być wykonana tylko wtedy, gdy istnieją uzasadnione wskazania medyczne.

Jeśli etap parcia potrwa dłużej niż 2 godziny, do opieki dołączy lekarz położnik. Oceni Twój stan i stan dziecka, a następnie zarekomenduje, co dalej warto robić.

Trzeci okres porodu – kontakt skóra do skóry

to okres od narodzin dziecka do odklejenia się łożyska i nie powinien trwać dłużej niż 1 godz. 

W tym rozdziale Standard jest bardzo rygorystyczny  i chroni Wasze prawa dotyczące pierwszych chwil. Tego momentu w Waszym życiu nie da się powtórzyć, dlatego chroniony jest prawem. 

To Wasze pierwsze chwile na poznanie się. Standard podkreśla, że po urodzeniu się dziecko powinno zostać położone od razu bezpośrednio na Twoim brzuchu i osuszone. Dzięki temu uspokaja się po porodzie, a Twoje bakterie chronią je przed bakteriami szpitalnymi. Noworodkowi zostaną założone opaski identyfikacyjne przed przecięciem pępowiny (po przecięciu w przypadku cięcia cesarskiego). Pępowina powinna być zaciśnięta i przecięta po tym, jak przestanie pulsować, ale nie wcześniej niż 1 minutę po urodzeniu dziecka. Położna oceni stan noworodka punktacją Apgar podczas leżenia dziecka na Twoim brzuchu, bez przerywania Waszego kontaktu. 

Nagie dziecko na nagim brzuchu mamy to kontakt skóra do skóry. Ten kontakt może zostać przerwany WYŁĄCZNIE wtedy, gdy nie pozwala na to stan zdrowia Twój lub dziecka. Standard wyraźnie zaznacza, że przerwanie kontaktu i jego powód muszą zostać odnotowane w dokumentacji medycznej. 

Kontakt skóra do skóry jest na tyle ważny, że Standard podkreśla, że powinien być realizowany również po porodzie zabiegowym lub po porodzie przez cięcie cesarskie, jeśli tylko Wasz stan będzie na to pozwalał. Powinien mieć miejsce jeszcze w sali operacyjnej  lub pooperacyjnej.

Jeśli Ty nie możesz mieć kontaktu skóra do skóry z noworodkiem, to dziecko ma do niego prawo z ojcem lub inną wskazaną przez Ciebie osobą bliską.

Trzeci okres porodu kończy się w momencie urodzenia przez Ciebie łożyska. W fizjologicznej sytuacji nie należy uciskać dna macicy, masować macicy czy pociągać za pępowinę. Osoba sprawująca opiekę monitoruje, w jaki sposób macica się kurczy i czy nie występuje krwawienie ponad 500 ml.  

To też jest moment na zbadanie i ewentualne zszycie obrażeń w obrębie krocza. 

Czwarty okres porodu 

to dwie godziny po urodzeniu łożyska. 

Standard gwarantuje Tobie i Twojemu noworodkowi prawo do nieprzerwanego kontaktu skóra do skóry. Jeśli wasz stan zdrowia na to pozwala, to ten kontakt powinien trwać 2 godziny. W tym czasie zadaniem położnej jest czuwać nad Waszym pierwszym karmieniem piersią, pomóc Ci rozpoznać gotowość noworodka do ssania, sprawdzać dobre przystawienie się dziecka do piersi i jego pozycję. W razie potrzeby powinna zaoferować pomoc. Powinnaś również otrzymać informacje o tym, jak wygląda laktacja w pierwszej dobie. 

W przypadku rozdzielenia Was położna powinna pomóc Ci pozyskać siarę i podać ją Twojemu dziecku lub przechować na później. 

Badanie noworodka

Pamiętaj! Dopiero po zakończonym nieprzerwanym kontakcie skóra do skóry, położna powinna zważyć i zmierzyć Twoje dziecko.

Wszystkie badania i procedury profilaktyczne: profilaktykę zakażenia oczu, profilaktykę krwawienia spowodowanego niedoborem witaminy K  powinny być wykonane po zakończonym pierwszym kontakcie. Lekarz neonatolog jest w sali porodowej w przypadku, kiedy Twój poród przebiegał z komplikacjami lub ze względu na stan zdrowia noworodka. W innym przypadku – lekarz ma 12 godzin na zbadanie zdrowego noworodka.

Poród w domu według Standardu

Według Standardu masz prawo do wyboru miejsca porodu – w szpitalu lub poza szpitalem. Poród pozaszpitalny nie jest objęty powszechnym ubezpieczeniem, więc to Ty poniesiesz koszty tej opieki. 

Osoba sprawująca opiekę może, na podstawie przebiegu Twojej ciąży,  zasugerować Ci miejsce do porodu o odpowiednim poziomie opieki (stopniu referencyjności). Jeśli decydujesz się na poród w domu, Standard zaleca omówienie z osobą sprawującą opiekę czynników ryzyka i postępowania w przypadku komplikacji. Wybrane miejsce porodu zapisujesz w planie porodu.

Poród w domu odpowiada I stopniowi referencyjności. To opieka nad fizjologiczną ciążą, porodem i połogiem oraz nad zdrowym noworodkiem, a także krótkotrwała opieka nad niespodziewanymi powikłaniami. 

Twoja świadoma decyzja o porodzie w domu powinna być respektowana. 

Osoba sprawująca opiekę w porodzie domowym

Opiekę nad Tobą w porodzie w domu może sprawować osoba uprawniona do tego – położna lub lekarz ginekolog-położnik.  Powinnaś mieć zapewnioną ciągłą opiekę nad Tobą i dzieckiem podczas porodu i połogu. Obowiązkiem osoby sprawującej opiekę nad Tobą i dzieckiem w porodzie domowym jest prowadzenie dokumentacji.. 

Komplikacje w porodzie domowym – co dalej

Według Standardu osoba sprawująca opiekę w porodzie domowym powinna mieć opracowane i uzgodnione z odpowiednimi oddziałami szpitalnymi warunki przekazania opieki nad Tobą lub dzieckiem do odpowiedniego oddziału.

Jeżeli to położna sprawuje nad Tobą opiekę w porodzie domowym, to w przypadku powikłań okołoporodowych Standard zaleca wezwanie zespołu ratownictwa medycznego. W momencie podjęcia decyzji o transporcie Ciebie lub Ciebie z dzieckiem do szpitala, położna powinna przekazać zespołowi opiekę oraz kompletną dokumentację medyczną o sprawowanej przez nią opiece. Zespół przetransportuje Cię do szpitala, który przejmuje opiekę nad Tobą i dzieckiem. 

Działania sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Unia Europejska ani organ przyznający nie ponoszą za nie odpowiedzialności.

Dotacja finansowana przez Komisję Europejską w ramach Programu Równych Praw realizowanego ze środków programu CERV finansowanego ze środków Komisji Europejskiej w ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” na lata 2021 – 2027.”