Prawa w połogu – opieka położnej podstawowej opieki zdrowotnej

Połóg to czas regeneracji i adaptacji do nowej roli, w którym masz prawo do profesjonalnej opieki i wsparcia. Sprawdź, jak wygląda opieka położnej podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) i jakie prawa przysługują Ci po porodzie zgodnie ze standardem opieki okołoporodowej.

Połóg to 6 tygodni od porodu. W tym czasie masz zapewnioną ciągłość opieki, również w miejscu zamieszkania. W dniu wypisu szpital powinien przekazać informację o narodzinach dziecka do położnej podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) lub do przychodni POZ. Standard zapewnia Ci opiekę położnej – to Twoje prawo do stałej profesjonalnej opieki w miejscu zamieszkania lub pobytu. 

Jeśli masz szczególne potrzeby wynikające z niepełnosprawności, to zgodnie ze Standardem masz prawo oczekiwać, że położna została przeszkolona z zakresu udzielania wsparcia i świadczeń kobietom w niepełnosprawnościami.

Pierwsze tygodnie po porodzie to czas intensywnych zmian fizycznych, psychicznych, emocjonalnych. Położna pracuje z Tobą według indywidualnego planu opieki, który uwzględnia Twoją sytuację zdrowotną, potrzeby dziecka i warunki domowe. Ten plan może się zmieniać, ponieważ opieka ma być elastyczna i dopasowana do Ciebie i dziecka. W sytuacjach rozdzielenia wsparcie położnej POZ w połogu jest realizowane według indywidualnego planu opieki, dostosowanego do waszej sytuacji.

Opieka nad Tobą w połogu

Położna powinna odwiedzić Cię co najmniej cztery razy, a pierwsza wizyta powinna odbyć się w ciągu 48 godzin od zgłoszenia urodzenia dziecka lub Twojego powrotu do domu (z wyłączeniem dni wolnych). Jeśli Twoje dziecko zostało w szpitalu, a Ty wróciłaś do domu, położna powinna odwiedzić Cię co najmniej dwa razy. Masz prawo do większej liczby wizyt, jeśli potrzebujesz.

Podczas wizyt położna dokładnie ocenia, jak przebiega Twój powrót do formy po porodzie. Sprawdza ogólny stan zdrowia oraz jak goi się Twoje ciało: czy macica prawidłowo się obkurcza, jak wyglądają odchody połogowe, czy rana po porodzie lub cesarskim cięciu goi się prawidłowo. Jeśli to potrzebne – zdejmie szwy z krocza lub z rany po cięciu cesarskim. Może pytać Cię o tak podstawowe kwestie jak oddawanie moczu czy praca jelit, które w połogu również mogą sprawiać trudności. Zwróci uwagę na stan piersi i przebieg laktacji, a w razie potrzeby udzieli wsparcia. 

Równie ważne jest Twoje samopoczucie psychiczne. Położna zapyta, jak się czujesz, jak śpisz, jak radzisz sobie emocjonalnie. Około czwartego tygodnia szczególnie uważnie oceni ryzyko depresji poporodowej, ale jeśli wcześniej coś wzbudzi jej niepokój, zareaguje, wskaże możliwości uzyskania wsparcia. Jeśli potrzebujesz wsparcia psychologicznego, powinna pomóc Ci je znaleźć i wskazać dostępne formy pomocy.

Opieka nad noworodkiem podczas połogu

Podczas każdej wizyty położna obserwuje także Twoje dziecko. Sprawdza jego wagę, podstawowe funkcje życiowe, sposób oddychania i zachowanie. Przygląda się skórze, czy nie pojawia się żółtaczka, podrażnienia czy inne zmiany oraz ocenia, jak goi się pępek.

Położna zwróci uwagę na odżywianie noworodka. Niezależnie od tego, czy karmisz piersią, położna ocenia, jak przebiega karmienie, czy dziecko się najada, czy pojawiają się trudności. Jeśli karmisz piersią, w razie potrzeby pomoże w poprawie techniki karmienia i w rozwiązywaniu problemów laktacyjnych.

Położna zapyta też o codzienność: sen dziecka, jego reakcje, sposób pielęgnacji, a nawet warunki, w jakich przebywa. Jeśli zauważy, że potrzebujesz wsparcia w opiece nad noworodkiem, powinna je zapewnić, również w praktyczny sposób.

W przypadku, kiedy Ty zostajesz w szpitalu, a dziecko jest wypisane do domu, położna odbywa co najmniej cztery wizyty. 

Wsparcie praktyczne w połogu

Wizyty położnej powinny obejmować badania i ocenę waszego stanu zdrowia oraz edukację i realną pomoc w odnalezieniu się w nowej sytuacji. Ty możesz zapytać o wszystko i poprosić np.  o pomoc przy kąpieli dziecka, w układaniu diety czy planowaniu aktywności fizycznej.

Położna wspiera Cię również w regeneracji po porodzie, podpowiada, jak dbać o mięśnie miednicy i jak bezpiecznie wracać do ruchu. Jeśli pojawią się problemy, takie jak nietrzymanie moczu czy inne dolegliwości, pomoże dobrać odpowiednie rozwiązania albo wskaże, gdzie szukać dalszej pomocy.  

Położna przekaże Ci też ważne informacje zdrowotne o szczepieniach i badaniach dziecka, o konieczności Twojej wizyty u stomatologa przed zakończeniem połogu, u ginekologa po zakończonym połogu czy o profilaktyce zdrowia.

Jeśli podczas sprawowania opieki pojawią się trudności, które wykraczają poza kompetencje położnej, powinna skierować Cię do innego specjalisty lub placówki, gdzie uzyskasz pomoc.

Wsparcie w początkach rodzicielstwa

Opieka w połogu obejmuje również Waszą sytuację rodzinną. Położna może zapytać Cię o Twoje samopoczucie i wsparcie ze strony bliskich i pomóc im lepiej zrozumieć Twoje potrzeby fizyczne i emocjonalne. Może też obserwować relacje w domu. Jeśli coś wbudzi niepokój, może odpowiednio zareagować w trosce o wasze bezpieczeństwo.

Po zakończeniu połogu

Po zakończeniu wizyt położnej POZ w połogu opiekę nad dzieckiem przejmuje pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej. Ty nadal możesz korzystać ze wsparcia położnej, szczególnie w zakresie zdrowia i laktacji.

Działania sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Unia Europejska ani organ przyznający nie ponoszą za nie odpowiedzialności.

Dotacja finansowana przez Komisję Europejską w ramach Programu Równych Praw realizowanego ze środków programu CERV finansowanego ze środków Komisji Europejskiej w ramach programu „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości” na lata 2021 – 2027.”